Закрыть
Логин:
Пароль:
Забыли свой пароль?

Войти    

Медээлер

Хөй уругларлыг өг-бүлелерге халас чер 20.08.2013 Хөй уругларлыг өг-бүлелерге халас чер

Кызыл хоорайның администрациязының чер болгаш өнчү-хөреңги хамаарылгаларының талазы-биле департаментизиниң начальниги Сергей Хураган-оолович Намажап-биле хөй уругларлыг өг-бүлелерниң социал камгалалының байдалының дугайында чугааны кылдым.

— Сергей Хураган-оолович, Кызыл хоорайның администрациязы хөй уругларлыг өг-бүлелерге чер үлелгезиниң талазы-биле кандыг хемчеглерни ап турарыл?

Езулуг бай кижилер чурту — Тыва 20.08.2013 Езулуг бай кижилер чурту — Тыва

Бистиң төрээн, ынак чуртувус Тыва Республикаже ооң ырак-узаан түвексинмейн, делегейниң янзы-бүрү чурттарындан кижилер чылдың кайы-даа үезинде үргүлчү аалдап кээп турар. Чамдыктары ажыл-агый аайы-биле, өскелери анаа-ла сонуургап, дыштанып алыр дээш чедип кээр. Оларның шуптузу аян-чорук чоруур бетинде эш-өөрүн таварыштыр азы Интернет дузазы-биле Тыва дугайында медээлерни чыып, көрбээн-даа болза, ооң-биле таныжып алырлар. Ынчалза-даа: «Тыва деп чүү черил?», «Ында кандыг езу-чаңчылдыг, культуралыг чон чурттап турарыл?», «Ынаар баары айыыл чок ирги бе?», «Тываже аян-чорук сонуурганчыг болур бе?» дээн чижектиг айтырыгларны боттарынга чаңгыс эвес катап салып, чигзине-даа бээр боор оң. А кажан олар маңаа чедип келгеш, тоолзуг черниң айдыс агаарын тынып, хол дегбээн арга-арыынга, тайгаларынга селгүүстеп, эрте-бурун чоннуң чаңчылдары-биле таныжып, делегейде алдаржаан хөөмей-сыгытты дыңнааш, кызыгаар чок магадап, канчаар-даа аажок сеткил ханып чанарлар.

Чоннуң байырлалында 20.08.2013 Чоннуң байырлалында

Август 14-те Тываның хөгжүм-шии театрынга Республика хүнүнге тураскааткан байырлыг хурал болуп эрткен. Ук хемчегге тыва интеллигенцияның төлээлери, Тыва Республиканың тургустунарынга улуг үлүг-хуузун киирген хоочуннар, ТР-ниң Дээди Хуралының (парламентизиниң), ТР-ниң Чазааның төлээлери киришкен. Байырлыг хуралга Тыва Республиканың Баштыңы — Чазааның Даргазы Шолбан Кара-оол сөс ап чүве чугаалаан:

— «Август 15 — Тываның төөгүзүнде онзагай хүн. 92 чыл бурунгаар Суг-Бажынга бүгү Тываның арат-чону чыглып алгаш, кажан-даа туруп көрбээн күрүне тургузуун дугуржуп чугаалашкан. 9 кожууннуң төлээлери аразында изиг-изиг маргыжып турган дээрзин амгы үеде кадагалаттынып арткан материалдар бадыткап турар. 1921 чылдың август 15-те бүгү Тываның тургузукчу хуралының бадылаанын езугаар Таңды Тыва улус күрүнези деп күрүне чер, делегей кырынга тургустунган. Өгбелеривистиң эрес-дидим чоруунуң, мерген угаанының ачызында, акы-дуңма орус чоннуң дорт киржилгези-биле тыва күрүне төрүттүнген. Биче буурай чурттап чораан малчын араттарның хостуг чурттаар изиг күзелиниң дээди чадазының боттанганы ол. Ынчангаш Республика хүнүн таварыштыр бүгү Тываның чонунга изиг байырны чедирип тур мен».

Республикавыс хөгжүлдези 20.08.2013 Республикавыс хөгжүлдези

Хүндүлүг номчукчу!

Бо хүннерде улуг байырлалывыс – Республика хүнүн демдеглеп турар болгай бис. Байырлалдың хемчеглерин эрттирип тура, төрээн Тывавыстың төөгүзүнче хая көрнүп, ада-өгбелеривистиң кылып келген ажыл-херектерин үнелеп, оларга хүндүткелди көргүзүп, чамдык түңнелдерни үндүрүп, келир үеже сорулгаларны салып турар бис.Тываның Чазаа республиканың хөгжүлдези, чаңгыс чер-чурттугларывыстың чаагай чоруу дээш улуг ажылды чорудуп турар. Төрээн Тывавыс, найысылал Кызыл хоорай чылдан чылче сайзырап, хөгжүп турарын демдеглексеп тур мен. Тудуг ажылдары шуудаан, чаа-чаа тудуглар туттунуп, ажыглалга кирип турары өөрүнчүг. Сөөлгү беш чылдарны ап көрээлиңер. Найысылалывыстың чоргааралы Тываның Национал музейи, Тыва Республиканың Yндезин тыва культураны болгаш ус-шевер чорукту сайзырадыр төвүнүң, Арбитраж судунуң, Дээди судтуң база Кызыл аэропортунуң чаа оран-бажыңнары, хөй квартиралыг чуртталга бажыңнары ажыглалга киргилээн.

 «Эрткен 100 чылда Тываның кандыг чедиишкиннерин демдеглээр силер?» 20.08.2013 «Эрткен 100 чылда Тываның кандыг чедиишкиннерин демдеглээр силер?»

Дөжүлдей Бүржүнеевич Ондар, «Тыва Республиканың алдарлыг ажылдакчызы», Тыва Республика орденниң эдилекчизи, улус өөредилгезиниң хоочуну:
— Республика хүнүн чылдың-на демдеглеп эрттирип турары аажок шын, чүге дээрге чыл дургузунда кылып чоруткан ажыл-агыйны түңнеп, чедер-четпестерни сайгарып, ооң-биле чергелештир чон мурнунга сорулгаларны база салып турар. Келир чылга чедир оларны күүседир дээш кижи бүрүзү кызып ажылдаар. Черле ынчаш сөөлгү үеде республикада кылып чоруттунуп турар ажыл-агый канчаар-даа аажок үре-түңнелдиг, чонга көскү. Чазак-чагырганың-даа удуртукчулары республиканың чурттакчыларынга чугула херек, үндезинниг айтырыгларны чүнүң-даа мурнунда шиитпирлеп турарын көрүп тур бис.

Тес - Хемде өг - бүле байырлалы 20.08.2013 Тес - Хемде өг - бүле байырлалы

Тыва Республиканың ХБАБ эргелелиниң Тес-Хем кожуунда албанынга Тес-Хем кожууннуң үндезилеттингенинден бээр 90 чыл, Самагалдайның 240 чыл оюнга тураскааткан өгленишкен аныяктарның байырлыг бадылажыышкынының езулалы эрткен. Сүт дээрге чуртталганың баштайгы чеми, аныяктарның амыдырал-чуртталгазының делгем оруу сүт дег арыг, чаагай болзун дээш авалары аяктарда ак сүттүг, ак кадактыг оглу, кеннин уткуп хүлээп алган.

Тыва Республиканың хүнү-биле! 16.08.2013 Тыва Республиканың хүнү-биле!

Хүндүлүг чаңгыс чер-чурттугларывыс!
Тываның кол күрүне байырлалы – Республика хүнү-биле сеткиливис ханызындан Силерге байырны чедирип тур бис!
Суг-Бажы деп черге Урянхай крайның кожууннарындан төлээлер чыылган бүгү Тываның тургузукчу хуралынга Тыва Арат Республиканың тургустунганын чарлааны төөгүлүг болуушкундан бээр бөгүн 92 чыл бооп турар.

Дженни Чамыянга - чурттаар оран - сава 16.08.2013 Дженни Чамыянга - чурттаар оран - сава

XXII Сурдлимпий оюннарынга дзюдо хүрешке мөңгүн медальды чаалап алган херээжен тыва мөге Дженни Чамыян-биле байырлыг байдалга Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол Чазак Бажыңынга ужурашкан.
Ужуражыышкынга аныяктар херектериниң болгаш спорт талазы-биле сайыт Уран-кыс Ондар, Дженниниң тренери Артыш Доржу база Дженниниң 8 харлыг оглу Очурбат киришкен. Бедик тиилелге-биле Дженниге Шолбан Кара-оол изиг байырны чедирип, Кызыл хоорайга чуртталга бажыңы садып алырынга дуза кылдыр сертификатты тывыскан.

Төлептиглерге – күрүне шаңналдары 16.08.2013 Төлептиглерге – күрүне шаңналдары

Август 14-те, Республика хүнүнүң бүдүүзүнде, Тыва Республиканың Чазааның Бажыңынга күрүне шаңналдарын тыпсырының чаңчыл болган езулалы болуп эрткен.
Тыва Республиканың Баштыңы – Чазааның Даргазы Шолбан Кара-оол сөс алгаш, республиканың төөгүзүнге, эрткен оруктарынга, Тыва биле Россияның чаңгыс демнежилгезиниң база Кызыл хоорайның үндезилеттинип тургустунганының 100 харлаан юбилейлерин төлептиг уткуур дээш бөгүнгү кылдынып турар ажылдарга, келир үеде сорулгаларга кысказы-биле доктаап, улуг байырлалывыс — Республика хүнү-биле чыылганнарга байыр чедиргеш, күш-ажылга бедик көргүзүглерни чедип алганнарга, хоочуннарга күрүне шаңналдарын тывыскан.

«Азия» ажыттынган 16.08.2013 «Азия» ажыттынган

Көдээ ажыл-агый барааннары садар «Азия» төп август 10-да байырлыг езу-биле ажыттынган. Девискээрин херимнеп улгаттыргаш, соодукчулар, деңзилер дээш, садыглаарынга чугула дериг-херексел-биле бүрүн чаагайжыттынган павильоннарлыг рыноктуң ажыглалга киргени-биле сайгарлыкчыларга болгаш Кызыл хоорайның чурттакчыларынга Тыва Республиканың Көдээ ажыл-агый болгаш аъш-чем яамызының сайыды Самойлов Монгуш байыр чедирген. 

«Аржаан» базырыынга аалдап барган 16.08.2013 «Аржаан» базырыынга аалдап барган

2001 чылда Тывага К.В.Чугуновтуң удуртулгазы-биле чоруткан археологтуг казыышкыннар бичии республиканы бүгү делегейге диңмиредипкенин билир бис. Оон бээр-ле казыышкыннар эки түңнелдерлиг болуп, археолог эртемниглерни шуут-ла кайгаткан.Бии-Хем кожууннуң девискээринде делегейниң аңгы-аңгы чурттарындан келген студентилерниң «Хааннар шынаазы-2013» археологтуг майгын лагериниң ажылы ам-даа уламчылап турар. Аңаа РФ-тиң Президентизиниң Сибирь федералдыг округта бүрүн эргелиг төлээзи Виктор Александрович Толоконский Тывага сургакчылаашкынының үезинде бүгү делегейде ат-сураглыг апарган «Хааннар шынаазы» базырыктар девискээринге Тываның Чазааның Даргазы Шолбан Валерьевич Кара-оол-биле барып, археологтарның ажылы-биле танышканнар. 

«Спортту – бажыңнар чанынче» губернатор төлевилелин боттандырар сорулга-биле 13.08.2013 «Спортту – бажыңнар чанынче» губернатор төлевилелин боттандырар сорулга-биле

Кызылдың чөөн талазында, «Пригородный» микрорайоннуң Паротурбинная кудумчузу, бажың 17-де, «Спортту – бажыңнар чанынче» губернатор төлевилелин боттандырар сорулга-биле Паротурбинная кудумчузунда хоорай чагырга чериниң күжү-биле волейбол биле баскетбол шөлдерин септээш, турниктер болгаш өске спортчу дериг-херексел дерээн шөлчүгештерни база бичии уруглар ойнаар шөлчүгештерни тургузуп, ажы-төлге байырлалды кылган.


2013 чылда Тыва Республика хүнүн байырлап эрттирериниң планы 12.08.2013 2013 чылда Тыва Республика хүнүн байырлап эрттирериниң планы

Август 14-те

Улуг назылыг киржикчилерлиг командалар аразынга хол бөмбүүнге республика маргылдаазы (эрлер – 40 хар болгаш оон өрү, херээженнер – 35 хар болгаш оон өрү) – И. Ярыгин аттыг спорт комплекизинге 9.00 шакта;

Аныяктар ортузунга Республика хүнүнге тураскааткан бут бөмбүүнүң маргылдаазы – «Советтиг Тываның 5 чылы» стадионга 10.00 шакта;

Тыва Республика хүнүнге тураскааткан байырлыг хурал. Уран чүүл мастерлериниң концерти – В. Көк-оол аттыг национал хөгжүм-шии театрынга 18.00 шакта;

Август 11 — Тудугжунуң хүнү 12.08.2013 Август 11 — Тудугжунуң хүнү

Тываның тудуг комплекизиниң  хүндүлүг ажыл-ишчилери база хоочуннар!

Профессионал байырлалыңар — Тудугжунуң хүнү-биле чүректиң ханызындан байыр чедириишкинин хүлээп ап көрүңер! Силерге тураскаалдыг бо хүннү тудуг сезонунуң кидин түлүк үезинде, Тыва биле Россияның чаңгыс демнежилгезиниң 100 чыл юбилейиниң база Кызыл хоорайның 100 харлаанының белеткелинге, төрээн Тываңарның социал-экономиктиг хөгжүлдезинге бодуңарның могаг-шылаг чок күш-ажылыңар-биле төлептиг үлүүңерни киирип тура демдеглеп турар-дыр силер.

В.Толоконский: «Күүсеттинмес сорулгалар турбас» 12.08.2013 В.Толоконский: «Күүсеттинмес сорулгалар турбас»

Дүүн ТР-ниң  Чазааның Бажыңынга РФ-тиң Президентизиниң Сибирь федералдыг округта бүрүн эргелиг төлээзи Виктор Толоконскийниң Тывага чораан ийи ажылчы хүннериниң түңнели кылдыр ТР-ниң Баштыңы Шолбан Кара-оолдуң удуртулгазы-биле улуг хурал болуп эрткен. Аңаа рес­публиканың шупту сайыттары, федералдыг албан черлериниң, ведомстволарның удуртукчулары, ТР-ниң Дээди Хуралының (парламентизиниң) депутаттары, кожууннар баштыңнары дээш, оон-даа өскелер киришкен. 

Өй-шаанда доозары чугула 12.08.2013 Өй-шаанда доозары чугула

Август 8-те РФ-тиң Президентизиниң Сибирь федералдыг округта бүрүн эргелиг төлээзи Виктор Толоконский ийи хүн дургузунда ажылдаары-биле Тывада чедип келген. 

В.Толоконский самолеттан дүшкен дораан ТР-ниң Баштыңы Шолбан Кара-оол-биле кады амгы үеде Кызылда чоруп турар кол тудугларга четкен. Президентиниң төлээзи бир дугаарында Магистральная биле Шахтерская кудумчуларын таварып эрткен автомобиль оруунуң тудуун сонуургаан. Аңаа ТР-ниң орук-транспорт комплекизиниң сайыды В.Косоротов база Кызыл хоорайның мэри Владислав Ховалыг орук чаартылгазының чорудулгазының база чоокку үеде салдынган сорулгаларның дугайында тодаргай илеткелдерни экранга видео-көргүзүг дузазы-биле кылганнар.

Дженни – Сурдлимпиаданың мөңгүн медалының эдилекчизи 09.08.2013 Дженни – Сурдлимпиаданың мөңгүн медалының эдилекчизи

Июль айның 26-дан август 5-ке чедир София хоорайга эрткен ХХII сурдлимпий оюннарынга делегейниң 85 чурттарындан 4 муң хире спортчулар киришкен. Дыңнаары багай спортчуларның эң дээди спортчу маргылдаазы болур cурдлимпий оюннарынга Россияның чыынды командазы чедиишкиннерни база катап көргүскен.Россияның чыынды командазының кежигүнү, бистиң чаңгыс чер-чурттуувус, дзюдо мөгези Дженни Чамыян эң-не чараш хүрешти көргүзүп, мөңгүн медальды чаалап эккелген. Ол Моолдуң, Турцияның, Украинаның шыырак дээн мөге кыстарын бүзүрелдии-биле тиилээн. Бирги чер дээш түңнел оюннуң сегиржип алыышкын үезинде ол сүрээдеп, Кореяның мөгезинге сан талазы-биле ойнадыпкаш, алдын медальга бичии-ле четпейн барган. 

Тайга саадын дайнаал 09.08.2013 Тайга саадын дайнаал

2013 чылдың кол девизи — «Чаңгыс суур – чаңгыс бүдүрүлге» деп төлевилел Тываның Баштыңы – Чазааның Даргазы Шолбан Кара-оолдуң Айыткалы-биле боттанып эгелээн. Ооң баштайгы шилилгезинге делгелге май 24-те «Сүбедей» спорт комплекске эрткенин кончуг эки сактыр бис.
Аңаа тус черниң «Тывага бүдүрген» продукциязын делгеп салган сайгарлыкчыларның идепкейлии-биле киришкенин демдеглевес аргажок. Оларның малдың сүдүнден янзы-бүрү аъш-чемни кылганын, ыяштан, демирден, честен болгаш пөстен даарап бүдүрген барааннарын магадап көргеш, кайгамчык уран-шевер, алдын холдуг чон-дур деп үнелээр-дир мен.

Бурунгаар көрген буянныг үзел-бодал-биле 09.08.2013 Бурунгаар көрген буянныг үзел-бодал-биле

Тыва Республиканың шупту муниципалдыг тургузугларында чоннуң бедик көдүрлүүшкүннүг боттандырып эгелээни «Чаңгыс суур – чаңгыс бүдүрүлге» төлевилелиниң Чаа-Хөл суурдан киржикчизи, хууда сайгарлыкчы Орлан Болатович Балчый. Аныяк, чүткүлдүг сайгарлыкчының кылып, тудуп кирген сүт болгаш оон барааннар болбаазырадыр биче бүдүрүлгениң тудуунга бардым. Сайгарлыкчы сүт болбаазырадыр «Колакс» модульдуг биче цехти Москвадан чагыттырган. Амгы үеде ону тургузары-биле хоолайларны салып турар. 5 хире метр ханы чер иштинде улуг доскаарны, суг хоорзаларын эптей хайындырган, сай-даш төккен, довурак эшкен ажылчыннарның чайы-даа чок. 

Суггаттыг шөлдерден чаагай дүжүт 09.08.2013 Суггаттыг шөлдерден чаагай дүжүт

Чаа-Хөл чоогунда артты ажып келгеш, суггаттыг сиген шөлүнде хайныгыышкынныг иженген бөлүк ажылчыннарның чанынга келдим. Кожуун-биле атташ хемниң шынаазын дургаар чаттылган шөлдерде сигенниң баштайгы дүжүдүн кезип доозуп турар болду. Шалыпчылар кышка мал чемин четчир кылдыр белеткээр сорулгалыын чугааладылар. Эрткен кыштың соогу болгаш кылын хары чонну кичээндирипкени ол. Ажыл-ишчизи арнындан-на илдең, улгады берген сигенчиден чугаа эреп, айтырыг салырымга: «Аскак хой ырады, кызым» — дээш, ажылын саат чокка уламчылай берди. Кылган-туткан ижи дээнде кызымак, олут орбас чон-дур деп бодап кагдым.